ТЫВА АРАДАЙ ОРЕМЕ

«Шууялдая буряадаараа» хори аялгаар
Ород Уласта ажаһуудаг арадуудай эдеэ хоол тухай “Шууялдая буряадаараа” гэһэн дамжуулга Юрэнхылэгшын соёлой үүсхэлнүүдэй грантын туһаламжаар Буряад ФМ радио, ВАРК хоёр хамтаран бүтээбэ.

ТУВА АРАДАЙ ХООЛ.
ОРЕМЕ.

Чигчи. Экии, хүндэтэ хүбүүд, басагад! Экии-экии, хүндэтэ радиошагнагшад! Экии, хүндэтэ Гүүглэй башкы!
Гүүглэй. Экии, Чигчи хоураг! Кайы хирэ чоруп тур сен?
Чигчи. Отлично, башкы!
Гүүглэй. Намаяа башкы гэжэ нэрлэхэдэш, тува хэлээр ярижа һуунаш гэжэ ойлгоб, зүб гү?
Чигчи. Кайи хирэ тур силэр?
Гүүглэй. Эки тур мен!
Чигчи. Онза-солун чуу болуп тур?
Гүүглэй. Ажырбас, эки!
Чигчи. Четтирдим, башкы!
Гүүглэй. Улуу билээ читтирдим!
Чигчи. Багша, ямар гоёор, сэбэрээр дуугарна гээшэбта! Тува хэлэ һайн мэдэхэ байналта!
Гүүглэй. Үгы теэд Гүүглэй ха юмбиб. Зай, гэжэ, хүндэтэ радиошагнагшад, юун гэжэ бидэ хоёрой дуугаралсажа байһые та ойлгобо гүт? Үгы гү? Тиимэ юм һаа, тайлбарилжа үгэе, Чигчи!
Чигчи. Экии –  гэжэ хэлэхэдээ, манайхяар САЙН УУ! ПРИВЕТ! –  гэнэ тува хэлэн дээрэ.
Гүүглэй. Башкы гэжэ багшаяа хэлэдэг юм. Башка гэжэ үгэ ород хэлэндэ тюркэ хэлэнһээ абтаһан үгэ боложо БАШКА –  ТАРХИ-ГОЛОВА болоо юм.
Чигчи. Ну и башковитый Вы у нас, Гүүглэй башка!
Гүүглэй. Башка немного варит! Читтирдим –  гэжэ үгэ, буряадар БАЯРЛАЛАА гэһэн үгэ юм.
Чигчи. Улуу гэжэ үгэ –  ҮЛҮҮ ЕХЭ гэһэн удхатай. Манай буряад-монгол тува хэлэнтэй олон үгэнүүдэрээ нэгэ түрэлтэй, нэгэ удхатай байха.
Гүүглэй. Тува арад ёһо заншалаараашье, хубсаһанай ёһооршье, нүүдэл байдалаараашье, ёһо зангаараашье адли байдаг. Тува арадай дуу шагная!
https://my. mail. ru/music/search/%D0%A2%D1%83%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%B0%D1%8F%20%D0%9C%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0
Ahoi (тувинская народная)

Чигчи. О, ямар гоёор дуулдаг тувинсууд гээшэб! Нээрээ, шагнажа ниидэшэхээр!
Гүүглэй. Ниидэшэхээр!
Чигчи. Манай монголшууд баһал гоёор, ниидэшэхээр дууладаг. Олон юумээрээ адли байна лэ тувинсууд! Даже дэгэлнүүдни монгол дэгэл! Малгайһаа эхилээд гутал хүртэрөө хуу монгол! Не отличишь!
Гүүглэй. Отличие все-таки байха. Тува арад 1944 ондо Совет Гүрэндэ өөрын эрхээр ороо юм. 1911 ондо Хитадай Цин Улас, Цинская империя үгы боложо, һалгагдажа, Тува арад Цин Уласай албатан байһанаа сүлөөлэгдэжэ жаргаа бэлэй.
Чигчи. Манай аба хөөрэгшэ лэ, 41 ондо Гитлерэй манай СССР-тэ нападени хэжэ добтолгоор ороходонь, тува арад Гитлертэ дай объявлялаа юм гэжэ! Тиихэдэнь Гитлертэ генералнуудни иимэ сонин дуулгахадань, Гитлер карта тээшэ дүтэлжэ бүхэли һүни Тува орон бэдэржэ олоогүй юм! Хи-хи-хи!
Гүүглэй. Это правда! Зүб! Тиимэ ушар үнэн дээрээ болоһон ушар юм. Зай, Чигчи, туваа арад тухай хөөрөөн не зря эхилбэш! Тут что то секрет биил хаш! Тува арадай ямар хоол бэлдэхэмнайб?
Чигчи. Совершенно нюуса! Совершенно секретно!
Гүүглэй. Тырткан? Череме? Быштак? Ааржы? Долган? Божа? Хойтпак?
Чигчи. Быштак, ааржы –  сыр гү?
Гүүглэй. Сыр. Чигчи, буряадаар СЫР юун бэлэй?
Чигчи. Сыр гү? Ээээ? Мартааб! ХУРУУД гү?
Гүүглэй. Хурууд. Монголоор БЯСЛАГ гэдэг.
Чигчи. А пенка?
Гүүглэй. Үрмэ!
Чигчи. А тува хэлээр?
Гүүглэй. Ореме!
Чигчи. Ореме!!! Ниче себе!!! Почти одно и то же! Үрмэ –  ореме!
Гүүглэй. Тиимэ, тиимэ, одно и то же болоно. ОРЕМЕ хэхэмнай гү, Чигчи?
Чигчи. ОРЕМЕ! ИТАК, будем ореме хэхэ! Молочную пенку ОРЕМЕ, то же самое, что үрмэ!
Гүүглэй. Тиимэ юм һаа, һүн хэрэгтэй болоно. Үнеэнэй һүн хэрэгтэй.
Чигчи. Үнеэнэй? Говядинын гү?
Гүүглэй. Говядина –  үхэрэй мяхан.
Чигчи. Коровын, короче!
Гүүглэй. Үнеэнэй!
Чигчи. Холодильниг соом бии гэшэ гү, үгы гээшэ гү.
Гүүглэй. Хонинойшье һа, а олдохо гээшэ гү?
Чигчи. Хонинуудта һүн байдаг юм гү?
Гүүглэй. Юун гэжэ?
Чигчи. У барашек молоко бывает что ли гэжэ асуунаб.
Гүүглэй. Чигчи, шимни намаяа Зорёолжо һууна гуш даа. Хони, үхэр-мал, шоно-баабгай, һогоо-гүрөөһэд һүөөр хүүгэдээ тэжээдэг амитад ха юм булта. Мле-ко-пи-тающие нэрэтэйнүүд!
Чигчи. Ааа, тиимэ юм гү? А би вообще ногоо зулгаажа үгөөд, уһаар залгюулжа эдюулдэг гэжэ һанадаг байгаалби!
Гүүглэй. Вот ши, Чигчи, хүн ха юмши. А хүнүүд ямар амитадай бүлгэмдэ ородог бэ?
Чигчи. Бүлгэмдэ гэхэдээ, юун болоноб?
Гүүглэй. Ямар отрядта оронобши, ши, хүн юм хадаа?
Чигчи. Ямар отрядта гэжэ гү? Зунай лагерьта Шестой отрядта ородог байгааб.
Гүүглэй. Чигчи, та, хүнүүд баһал МЛЕ-КО-ПИ-ТАЮЩИЕ амитад болонот.
Чигчи. А та ямар отрядта хумта?
Гүүглэй. Би гү? Би хадаа. . . би виртуальна амитадай отрядта ородогби!
Чигчи. Багша, та амиды хүн бэшэ юм гүт?
Гүүглэй. Хүбүүмни, бишни Гүүгл мэргэн багшашни ха юмбиб.
Чигчи. Аааа. . . ойлгооб. Зай, юун гэжэ һураа бэлэйт тугаархана?
Гүүглэй. Хониной һүн бии гү гэжэ асуугааб.
Чигчи. Хониной үгы. Үсгэлдэрэй хонидуудаа һаагаагуйбди. Һүниинь шэргэшөө.
Гүүглэй. Ээ халаг. Зай, тиимэ юм һаань, ондоо хоол бэлдэжэрхие.
Чигчи. Багша, байгты даа. Аа, ямаанай һүн болохо гү?
Гүүглэй. О, как раз таараха, болохо, болохо!
Чигчи. Супер! Тэрэ холодильниг соомни табан литр ямаанай һүн канистр соо байха.
Гүүглэй. Отлично! Гоё даа, гоё тарган ОРЕМЕ болохо.
Чигчи. Багша, заажа эхилэгты, яагаад ОРЕМЕ хэдэг юм. Би бэлэнби.
Гүүглэй. Томо казан-тогоон бии гү?
Чигчи. Энэ байна.
Гүүглэй. Гоё даа, отлично! Тогоогоо шара тоһоор аршажа түрхеод, ямаанайнгаа һү тогоо руугаа хэжэрхие.
Чигчи. Тоһоор стенки намаазалааб, һүеэ хээб.
Гүүглэй. Һүеэ бусалтарнь байлгаад, томо шанагаар утаар татажа һамарха хэрэгтэй.
Чигчи. Вот так тянуть надо гэжэ гү?
Гүүглэй. Во-во. Дээшэнь шанагаараа татажа зуураха, һамарха. Тонкой струей хөөһэн гаратарнь. Туваашууд иигэжэ хэдэг заншалаа “саарар” гэжэ нэрлэдэг.
Чигчи. Саарлааб, багшаа! Һамарааб! Зуурааб!
Гүүглэй. Ямар бэрхэ хурдан соображалдаг хүбүүн гээшэбши!
Чигчи. Нэгэ башка хорошо, а хоёр башка ешоо лучше!
Гүүглэй. Башковитый хүбүүн, однако!
Чигчи. Танда лучше знать.
Гүүглэй. Зай, бамбайса, пүлхысэ хөөһэржэ байна гү хөөһэнинь.  
Чигчи. Потрясно зөөлэн пенка! Мыльное шоу шэнги! Харыт!
Гүүглэй. Зай, һамаргаагаа зогсоо. Хөөһэниинь доошоо унаг. Халта хүлеэе.
Чигчи. Хэды минут пауза?
Гүүглэй. Нэгэ сүүдхэ.
Чигчи. Че?! Нэгэ сүүдхэ?
Гүүглэй. Галаа һуларуулжа табяад, халтахан һүеэ халаахабди.
Чигчи. Нэгэ сүүдхэ соо гү?
Гүүглэй. Гушан минута.
Чигчи. Та һаяхана нэгэ сүүдхэ соо байлгахабди гэжэрхео бэлэйт! Мартаа гүт?
Гүүглэй. Тиимэ, үглөөдэр ОРЕМЕМНАЙ бэлэн болоод байха. А пока дээрээ үсэгэлдэрэй на всякий случай бэлдэжэрхиһэн ОРЕМЕ намда хадагалаатай байна.
Чигчи. Багша, таанад гэжэ, нээрээ, МЭРГЭН БАШКА байнат даа. Бүхы юумэ хуу зараннее бэлдэжэрхеод байдагта. А үшөө намһаа асуужа байдагта, - ЮУ ХЭХЭМНАЙБ? ЮУ ХЭРЭГТЭЙБ? –  гэжэ байжа.
Гүүглэй. Ши бидэ хоёрой ажалда план-түсэб гэжэ заатагүй байха хэрэгтэй. Режиссура-найралга. Ши юун гэжэ һанаабши, мүнөө энэ ОРЕМЕ хэжэрхеод, завтра будет готово гэжэ хэлэжэрхеод, радиошагнагшадаа үглөө болотор хүлеэлгэжэ байха гүбди, а Чигчи!
Чигчи. Нет конечно!
Гүүглэй. Тиимэ ушараар бидэ бүхы непредвиденнэ обстоятельствануудта, ямаршье һанагдаагүй байдалда ороошье һаа, юуншье болоошье һаань, бэлэн байха ёһотойбди. Ойлгоо гүш, товарищ хүбүүн?
Чигчи. Всегда гот. . . то есть, ойлгооб, товарищ Гүүглэй башка!
Гүүглэй. Не башка, а башкы по тувински хэлэхэ гээ һаа.
Чигчи. Башкы-башкы и башкы!
Гүүглэй. Учиться, учистья и учиться гэбэ гүш. Зай, хүндэтэ манай радиошагнагшад, Чигчи бидэ хоёрой зохёоһон тува арадай ОРЕМЕ бэлэн болобо. Ама хүрэгты. Манайда айлшалжа ерэгты.
Чигчи. Остоол бэлэн. Тува арадай элдэб янзын амтатай хоолдо хүртэлсэжэ, зугаа наадаа хэжэ зугаалжа, дуунуудаа дуулалдажа һууял даа! Приятного амтатита!
Гүүглэй. Чигчи, тува арадай мэдээжэ хүнүүдэй нэгэн болохо Сергей Кужугетович Шойгу болоно. Маанадта мэндэ хүргэжэ байна.
Чигчи. Мэдэхэб, танихаб! Һайн даа, хүндэтэ генерал Шойгу.
Гүүглэй. Үнэн дээрээ, тува нэрэнь Шойгу. Обог Кужугет. Фамилия Кужугет, имя Шойгу. Томо болоод паспорт абахадаа Сергей нэрэтэй боложо, Шойгу нэрээрээ фамили болгожорхёо юм.
Чигчи. Тиигэжэ болодог юм гү?
Гүүглэй. Конечно. Шойгу ха юм.
Чигчи. Аааа, ойлгооб. Зай, ахай башкы, байарлыг!
Гүүглэй. Хүндэтэ радиошагнагшад, экини кузедим!
Чигчи. Меенди –  чаагай! Баяртай!
Гүүглэй. Уулзахабди! Ужурашкыже!

Дамжуулга бэлдэгшэд:
Зохёон найруулагша – Хүүхэлдэйн «Үльгэр» театрай уран һайханай хүтэлбэрилэгшэ Жалцанов Эрдэни
Чигчи – “Үльгэр” театрай зүжэгшэн Рабданов Даша
Гүүглэй Мэргэн – Буряад театрай зүжэгшэн Солбон Субботин
Абяа найруулагша – Юмов Булат