УДМУРТ АРАДАЙ ГУБИНЧА

«Шууялдая буряадаараа» хори аялгаар
Ород Уласта ажаһуудаг арадуудай эдеэ хоол тухай “Шууялдая буряадаараа” гэһэн дамжуулга Юрэнхылэгшын соёлой үүсхэлнүүдэй грантын туһаламжаар Буряад ФМ радио, ВАРК хоёр хамтаран бүтээбэ.

УДМУРТ ГУБИНЧА

Чигчи. Сайн байнуу, хүндэтэ минии нүхэд, хүбүүд-хүүхэд, радиосонсогшод, гэрэй эзэд, гэрэй домохозяйканууд! Сайн байнуу, Гүүглэй багша!
Гүүглэй. Амар мэндээ, Чигчи! Эндэшни ямар хоншуухан үнэр бааяжа байна гээшэб! Юугээ, ямар эдеэ-хоол зохёонобши? Танил аромат-хангал хамарыем гэжэгэнүүлжэ байна!
Чигчи. Таатай гү? Юунэй үнэр бэ, таагты?
Гүүглэй. Хартаабхал  хаш! Шарагдаһан! Жарена картофель! Минии темэ! Желудэгни горловой пени дуулажа эхилбэ! Юу нэмэнэбши хартаабха руугаа? Чеснок гү, һонгино, карри, тимъян? Али гвоздика нэмэжэрхео гүш?!!!
Чигчи. Хартаабха руугаа гү? Угадалыт!
Гүүглэй. Амбра?
Чигчи. Неа!
Гүүглэй. Шафран?
Чигчи. Үгы!
Гүүглэй. Женшень?
Чигчи. Ноу!
Гүүглэй. Асафетида?
Чигчи. Найн!
Гүүглэй. Веджимайт?
Чигчи. Бэшэ!
Гүүглэй. Рас-эль-ханут?
Чигчи. Юу?!
Гүүглэй. Рас-эль-ханут гээшэмнай Тунис, Алжир, Мароккодо супер популярна приправа юм. Рас-эль-ханут гээшэмнай. . . Внимание, бэшэжэ абагты түргөөр, пока возможность бии хадань. Итак, бэшэгты –  энэ приправада иимэ зүйлнүүд оролсодог: кардамон, тмин, гвоздика, корица, мускатна һамар, душистый перец, хуурай имбирь, перец чили, семена кориандра, перец горошком, сладка и остро паприка, пажитник, хуурай куркума, сушёно бутон розы и корни ириса. Дабһан, саахар, чеснок, шафран и һамар нэмэжэ не рекомендуется.
Чигчи. Ага, бэшэжэ успеэлээб! Шафран нэмэхэ хэрэггүй юм байна. Слава богу! Чуть не нэмэжэрхёоб!
Гүүглэй. Зай, секретээ тайлахашни гү? Хэлэ, яагаад хартаабха шараабши? Юу нэмээбши?
Чигчи. Ладно, уломалжархибат. Энэтнай ЧИПСЫ!!!
Гүүглэй. ЧИПСЫ?!
Чигчи. Ахаа, чипсы! Миин чипсы! Дэлгүүрэй обычно чипсы! Ха-ха-ха! Хи-хи-хи! А энэ кириешки! А энэ Наша-кола! Хи-хи-хи! Самая вкусная, амтатай эдеэн!!!
Гүүглэй. Нэмэри үгы хоол! Хооһон эдеэн! Хотоёо гамныш, Чигчи! Всяка юумэ хото руугаа шэхэжэ язва заработать болохош!
Чигчи. А, юун болоо юм! Манай һургуулиин үхибүүд булта иимэ юумэ абажа эдидэг! Бузар амтатай лэ!
Гүүглэй. Зүб хэлэбэш, БУЗАР! Бузар муухай! Бузар амтатай бэшэ! Бузар бэедэ аюултай! Хая саашань энэ муухай чипс-мыпса, кола-молануудаа!!! Нохой энэ чиспышни эдижэрхео һаа, копытануудаа хаяжархиха!!! Ай бурхан зайлуул! Туража үхэжэшье байгаа һаа, амандаашье дүхүүлхэгүйлби!
Чигчи. Зай, багша, понял болооб! Хаяаб! Остолоо бэлдэгты, битнай тандаа нэгэ һонирхолтой хоол шанаад үгэһүү!
Гүүглэй. Ямар хоол?
Чигчи. Удмуртска хоол!
Гүүглэй. Удмуртска хоол гү! Зай, юун хэрэгтэйб юм, мяха, ногоо, спецэ, фрукта?
Чигчи. Һархяаг, нэгэ кило. Перлово хурпаа, зуун грамм. Сливочно тоһо, 20 грамм. Нэгэ һонгино. Дабһан.

Гүүглэй. Заинтриговал, шаляа шалунишка! Зай, шэрээгээ бэлдэжэ оробоб! Юун гэжэ нэрэтэй хоол гэнэш?
Чигчи. Удмуртска ГУБИНЧА!
Гүүглэй. Тиимэ юумэ һаа, хүндэтэ радиошагнагшадтаа удмурт арадуудай түүхэ хөөрэжэ үгэхэ хэрэг гараба.
Чигчи. Нээрээ, багша, хөөрэжэ эхилэгты. Тамнай намһаа дээрэ бүхы дэлхэйн арадуудай түүхэ, ёһо, гурим, заншал, домогуудые мэдэдэг ха юмта. Битнай танайнгаа хөөрөө нэгэ шэхээрээ шагнажа, хоёр гараараа ГУБИНЧА хоол бэлдэжэ байхаб.  
Гүүглэй. Удмурт арад Республика Удмуртида ажаһуудааг юм.
Чигчи. Не трудно догадаться! Шутка.
Гүүглэй. Манай Чигчи ехэ ухаатай хүбүүн юм. Шутилха дуратай.
Чигчи. Хайрлыт намаяа, багша! Би болёоб!
Гүүглэй. Үнгэрөө! Урал хада уулануудай хаяагаар нютаглажа һуудаг. МУРТ –  гээшэ үгэ ХҮН гэжэ удхатай юм. Иран хэлэнһэй гарбалтай. Мүнөө сагта Удмурт Уласта удмурт шуһатай арад зон 500 мянган хүн үлэнхэй. Удмуртууд финно-угорско бүлэдэ ородог. Хэлэнь финн, унгар, эстон арадуудай хэлэнэй бүлэдэ оролсоно. Нюур шарайгаараа европо тээшээ дүтэ, шара үһэтэй, сагаахан нюуртай, ногоон нюдэтэй сэбэрхэн хүнүүд юм.  
Чигчи. Ногоон нюдэтэй гэнэ гүт! Минии нюдэн ногоон гү, багша?
Гүүглэй. Мойһон харахан, үхэр хара буряадай нюдэн гэжэ харагдана, Чигчи.
Чигчи. Ногоон нюдэтэйбди манайхид гэжэ нагаса аба хэлэдэг лэ. Багша, та үшөө дахин һайса харажархиит даа нюдыем, ногоон гү?
Гүүглэй. Хаб-хара.
Чигчи. тиимэ юм һаа, битнай удмурт бэшэб.
Гүүглэй. Удмурт бэшэш, үхэр хара. . .
Чигчи. Зай, бү хэлэгты! Үхэр хара буряад, үхэр хара буряад! Заримдаа молчать болоод һуухада бэедэ пользотой, аятай болодог.
Гүүглэй. Зай, тэрэ үнөөхи удмурт губинчамнай юун боложо байгаа юм?
Чигчи. Багша, нэн түрүүн һархяаг хэршээд, осковордаан соо шараха хэрэгтэй.
Гүүглэй. Ямар һархяаг? Хуһан доро ургадаг гү, уляаһан доро ургадаг гү, али сагаан һархяаг гү?
Чигчи. Хуһан доро ургадаг подберезовик что ли? А, ойлгооб, тиимэ-тиимэ. А уляаһан доро ургадагнай –  подосиновик. Сагаан һархяагнай –  белый гриб! Бледнэ поганкамнай буряадаар юун гэжэ нэрэтэй юм?
Гүүглэй. Үхэлэй таг гэжэ хэлэдэг хаш.
Чигчи. А мухомор?
Гүүглэй. Илааһанай агариг гэжэ дуулаа һэмби. Зай, Чигчи, ямар һархяаг хэрэгтэй юм?
Чигчи. Сагаан һархяаг!
Гүүглэй. Бари энэ, белый һархяаг.
Чигчи. А, вообшээ так-то хамаагүйлдөө, ямар һархяаг байнаб, бултыень гаргажа үгэгты наашань.
Гүүглэй. Понял, босс! Бултыень гаргабаб. Хэршэбэб.
Чигчи. Шарагты.
Гүүглэй. Шарабаб, босс! Сливочно тоһон соо шаража байнаб.
Чигчи. Һонгино дээрэһээнь хаягты.
Гүүглэй. Хаяаб, босс.
Чигчи. Шаража байгты. А битнай перлоовкоео халуухан уһан соо дэбтээжэ хээд, пропарилаад, уһыень шүүгээд, осковорда руугаа адхахам. Саашаа бологты, багша.
Гүүглэй. Агаа, босс! Һархяаг һонгино һайса шарагдаба. Идеально! Перловкоео дээрэһээнь адхабаб, супер! Духовко руугаа хэбэб! Йес!
Чигчи. Гушан минута байлгаад гаргахабди.
Гүүглэй. Ойлгооб, босс! А мүнөө, танай анхаралда хүгжэмэй зали! Музыкальная пауза! Удмурт һайхан дуун! Шагная!

https://web. ligaudio. ru/mp3/%D1%83%D0%B4%D0%BC%D1%83%D1%80%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5%20%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8B%D0%B5
Нылаш. Удмуртская народная.

Чигчи. Удмурт арадай ГУБИНЧА ХООЛ БЭЛЭН БОЛОБО! Ама хүрэгты, багша. Амтатай гү?
Гүүглэй. О, ямар амтатай юм! Ши өөрөө ама хүрэ. Мастер, шеф-повар ха юмши!
Чигчи. Зай, хүндэтэ үхибүүд, радиосонсогшод, удмурт арадай ГУБИНЧА хоол бэлдэжэ туршабабди! Гүүглэй багша бид хоёр таанадаа манай остолдо уринабди! Ерэгты манайда, шууялдая, зугааладая! Һониноо хөөрэлдэе! Дуунуудаа дуулалдая!
Гүүглэй. Приятного амтатитаа, хүндэтэ нүхэд! Россиин арад түмэнэй хоолнуудай амта үзэжэ, хүндэлжэ, һонирхожо, һуража, туршажа, бэе бэедээ хүндэтэй, остолоороо шэмэг баян, һайн һайхан һууял даа бултадаа! Уулзатараа баяртай.

Дамжуулга бэлдэгшэд:
Зохёон найруулагша – Хүүхэлдэйн «Үльгэр» театрай уран һайханай хүтэлбэрилэгшэ Жалцанов Эрдэни
Чигчи – “Үльгэр” театрай зүжэгшэн Рабданов Даша
Гүүглэй Мэргэн – Буряад театрай зүжэгшэн Солбон Субботин
Абяа найруулагша – Юмов Булат