БАШКИР ЯСТАНЫ БЕШБАРМАК

«Шууялцая буряасаараа» сартуул аялгаар
Олон ястаны эдиж уудаг хоол тухай “Шууялцая буряасаараа” гэсэн дамжуулга Орос Уласы Юрэнхылэгчийн соёлы санаачилгын грантнуудай тусаламжаар Буряад ФМ радио, ВАРК хоёр  хамтаран бүтээбэ.

БЕШБАРМАК

Чигчи. Амар мэндэ-э, хүвүүд-хүүхэдушки! ХАУМЫХЫГЫЗ, эрхим хүндэтэ радио-чагнагчад, радио-сонсогчод, радио-дуулагчад!! ХАУМЫХЫГЫЗ!
Гууглэй. Мэндэ амар, Чигчи! Энэ ямар хэлэндээр дуугарнач, хүвүүн?
Чигчи. ХАУМЫХЫГЫЗ ! Башкир хэлэндээр, - сайн байнуу гэнэб!!
Гууглэй. Хау-мау-гагу! Хэлэм нюгарнагуй дээ! Зай, Чигчи, дай угадаю, үнөөдэр чим башкир хоол тухай бэдэндээ зугаалхашнюу?
Чигчи. Ямар проницательнэ багша гээчивта! Тымэ, үнөөдэрымнай түсэв хадаа БАШКИР АРДЫН ҮНДЭСЭН ЭДЕЭ-ХООЛ!
Гууглэй. Уже сонирхолтой болж эхилбэ! Тааак! Юу хэрэгтэйб? Юу гэж нэрэтэй хоол юм?
Чигчи. БАШКИР БЕШБАРМАК!
Гууглэй. Зай гэж, ямар гое нэрэтэй хоол гээчив. Байз, түрүүн башкирнууды түүх-занчал, соел, хэлэ тухай, башкирнууд хэдэ юуд гээчив гэж зугаалж үгэе радио-чагнагчадтаа.
Чигчи. Багша, таамнай Гүүглэй мэргэн гэж алдартай юм хадаа, зугаалж үгөөт бэдэндээ. Битнай бешбармакгаас бэшэ ондоо юмэ башкирнууд тухай юуч мэдэхэгүйб. 
Гууглэй. Зай, гэж, чагнаж хэбтэгты.
Чигчи. Хэбтэгты?!
Гууглэй. Ой, чагнаж суугты!
Чигчи. Та зугаалж эхилэгты, би остоолоо бэлэсч эхилхэм.
Гууглэй. Тыгэ дээ, хүвүүм, бэлэсч эхилэ. Зай, чагнаж суугты бултодоо. Башкирнууд Башкортостанда байдаг. Башкортостамнай республика, Улас болоно. УРАЛ хада уулын хаяагаар, хада-уулын ара-үбэрөөрэнь ажасуудаг, тюркэ хэлэтэй, нүүдэлч арад, эшгы гэртэй, адуу малтай, тараг цэгээгээ нэрэж байдаг, аялгата сайхан дуунуудаа татаж явадаг арад юм.  Башкир Улсы ниислэл хотонь юу бэлэй, Чигчи?
Чигчи. Ниислэл столицань ү... эээ.
Гууглэй. У!
Чигчи. Э-ээээ...
Гууглэй.Фа!
Чигчи. А, тымэ-тымэ,  Фа!
Гууглэй. Фа бэшэ, У-фа!
Чигчи. Тымэ-тымэ, би мэдэхэб. Уфа хото! Мартаад байнаб. Уфа хотодо «Дом башкирской кухни», улица Комсомольская, 35 гээд гоехон кафе би юм. Как раз тэндэ намайе бешбармак хиижэ сургаа юм башкир поварнууд.
Гууглэй. Зай, тэгээд, мастер-класс бэдэндээ харуулаач, остоол бэлэн. Бешмарак бэлэсхын урда юу ямар хүнэс-продукта хэрэгтэйб? Би бэлэсээд үгэсэв.
Чигчи. Секунду! Нэг зуураа! Зауфы итэгэд!
Гууглэй. Юу гэвэч?
Чигчи. Хүлисч хайрлаат гээб! Зауфы итэгэд!
Гууглэй. Зинхар эсен!
Чигчи. Та юу гэжишвэт?
Гууглэй. Пожалуйста гээб!
Чигчи. Та башкир хэл мэдэх хүн гүт?
Гууглэй. Гүүглэй бэлэйб би чинь!
Чигчи. А, нээрээч, Гүүглэй бэлэйт.
Гууглэй. Зай, нүхэр минь, эхилэ, бэдэн, манай радио-чагнагчад прямо бьем копытами, туруунуудаараа газар ногоо цабчиж байнавд!
Чигчи. Башкир бешбармак! Остоолоо бэлсэгты, багша. Говядины мах хэрэгтэй болох. Говядина үгы бол, баранины мах үшөө гое.
Гүүглэй. Говядины мах үхэры бэзэ.
Чигчи. Үхэры гэж хэлэжэл байхад.
Гууглэй. А баранины мах ямар мах гээчив?
Чигчи. Хонины.
Гууглэй. Үгы тэгээд хонины, үхэры гэж хэлэхэдэч яанав.
Чигчи. Үхэры-хонины гэж хэлэжэл байхад! Все, нада замечани бү хэлэгты.
Гууглэй. Молчать болохом.
Чигчи. Так, барани...хонины мах хэрэгтэй болоно кило хагад. Лук... То есть сонгино хагад кило. Мука... то бишь гурил хагад кило. Хоер үндэгэ. Тахяаны. Петрушка. Петрушка – хүн бэшэ, тымэ нэгэ ногоо байдаг юм Петрушка гэж нэрэтэй.
Гууглэй. Мэдэхэб. Танихаб.
Чигчи. Соль, это значит давас. Пеерс.
Гууглэй. Перец. Ямар перец, улаан, хар уу?
Чигчи. Хара-улаан перец.
Гууглэй. Зай, хуу бэлэсээв, остоол дээрэ цуглуужа тавяав.
Чигчи. Так, багша, чуть-чуть пауза хиигты. Би думалжа байнав.
Гууглэй. Зай, думал-думал. Би молчать болоод чагнаж суунав. Думэлж дүүргэй гүч?
Чигчи. Тсс! Бү шууягты. Бешбармак тишинада дуртай. Эгээ түрүүн каструульдаа махаа чанахавд. Хүйтэн ус нэмээж ерээд, давас, пеерс нэмэж хабхагыень хаажишха хэрэгтэй.
Гууглэй. Махаа хиивэв, давас, пеерс, хабхагаараа хабхалаав. Зай,тэгээд цаашань.
Чигчи. Багша, бү яраат даа. Бешбармак спешкада дурагуй юм.
Гууглэй.Чигчи, радио-чагнагчад, бешбармак гээчэмнай юу гэсэн үгэ гээчив, ямар удхатай юм? Мэдэх хүн би гээч ү? Пока санаж суухадатнай, таанартаа в помощь хүгжимтэ зали! Музыкальная пауза. Башкир хатартай дуу чагная!

https://web.ligaudio.ru/mp3/%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8B%D0%B5%20%D0%B1%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%B8%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5
Тала-тала (Башкирская народная песня)

Чигчи. Багша, тэгээд та мэдэх хадаа, хэлэж үгөөт бэдэндээ.
Гууглэй. Беш – башкир хэлэндээр тава. Бармак – хуруу. Барбаадай, батан туулай, тоохон товч, толи мэргэн, бичыхан Чигчуудэй гэсэн удхатай.
Чигчи. Таван хуруу гуу? Юундэ энэ хоолоо иигэж нэрлээ гээчив?
Гууглэй. Нүүдэлч арад түмэн урда цагта халвага, сэрээ оройдооч хэрэглэдэггүй байсан юм. Эдеэ –хоолоо гараараа, таван хуруугаараа аваж, адхаж эдидэг байга. Үнөөч хүртэр башкирнууд, татарнууд, казахууд, узбекууд, түркменгүүд, Дундад Азиин ястан гараараа эдеэ-хоолоо бариж эдидэг занчалтай.
Чигчи. Ааа, тымэ уу! А то би вообще ойлгож ядаав, таван хуруу гэхэдэтнай юу гэсэн удхатайгынь. Так-то гое байна, гараара эдеэ-хоолоо бариж эдихэд. А шүлөө яагаад эдидэг-уудаг байгаа юмсэмбэ?
Гууглэй. Түрүүн шүлынь сорож уугаад, мах-лапшагаа гараараа бариж эдидэг гээч эдэ улсуудамнай.
Чигчи. Үгы дөө, бич лучше вилка-ложка баряад лэ эдихэв. О, багша, махамнай буцалжайн.
Гууглэй. Зай, бульонтэй болоовд.
Чигчи. Махаа гаргаж хэрчыйе. Шүлэндөө бешбармак-лапшаагаа хиижэшыйе.
Гууглэй. Гурилаа зуурахад ус хэрэгтэй байх, хоер үндэгэ, давас, тос нэгэ томо халвага, маргаринч нэмэж болохо. Гурилаа зуураж хабтайлгаад, 5х5 сантиметрээр дүрбэлжин хэрчиж, 20 минут холодильниктаа хүргэж гаргаад халуун шүлэндөө хиихэвд.
Чигчи. Дүрбэлжин лапшамнай буцалж бэлэн болох цагтань, дээшээ мүнцыж гарах байх. Лапшаагаа модон шанагаараа таваг дээрээ гаргыйе. 
Гүүглэй. Сонгино хэрчиж, нэгэ хоер дунда зэргын морхооб терканда үрэж сонгинотойгоо цугтань шарахавд.
Чигчи. Тыгээд шарасны сүүлээр лапшаагаа махан дээрээ гаргаж, лапшаа дээрээ шарагдасан морхооб сонгиноо гаргаж обоолоховд.  Нэгэ!
Гүүглэй. Хоер!
Чигчи. Гурва!
Гүүглэй. Дүрвэ!
Чигчи. Тава!
Гууглэй. Таван хуруу!
Чигчи. Бешбармак!
Гууглэй. Чигчи, энэ манай остолдо нэрэтэй цолотой башкирнуудые урихамнай гү? Пусть ама хүрыйе, оценка цэгнэлтэ тавийе, естой бешбармак болоо гү, үгы гү, бэдэ хоерто цэхыень хэлыйел.
Чигчи. Нэрэтэй цолотой башкирнуудые би мэдэхэгүйв! Та мэдэх юм бол нэрэнүүдынь хэлэж үгөөт!
Гууглэй. Эльвира Сахипзадовна Набиуллина гэж хүные мэдэх үүч?
Чигчи. Үгы. Хэн гээчив?
Гууглэй. Председатель центробанка России!
Чигчи. Ай Бурхан! Бүхы банкнууды ноен гээч үү?
Гууглэй. Владимир Спиваков, башкир! Мустай Карим, поэт, драматург, уран зохеолч! Андрей Губин, дуучин. Ильдар Абдразаков, оперы дуучин. Михаил Нестеров, уран зураач. Юрий Шатунов, дуучин, “Ласковый май”, сананууч?
Чигчи. “Ласковый май” гэж юу юмэ? Үгы, сананагүйв!
Гууглэй. А, ну да, чим не то поколение бэлээш. Башкирнууды түүх баян даа. Үшөө 13 зуун жэлнүүды цагта Монгол Ехэ Уластай, булгарнуудтай хамтарж, монголчуудтай дайлалцаа юм.
Чигчи. Бэдэнтэй гэжэ үү?
Гууглэй. Бэдэнтэй. Зато сүүлээрнь дылдэж, Монгол Улсын ноерхолдо орож, Ехэ Монголын иргэд болсон юм. Сүүлээрнь Алтан Арад, Золотая Орда, Сибирское Ханство, Казанское Ханство, Ногайское Орда гэхэ мэтэ гүрэндэ алба хииж, Орос Гүрэны албатан болоо юм. Наполеонтой бяца дайлалцаа, Пугачевы буцалгаанда оролцсон юм, Крымы походто хабаадалцаа гээч.  
Чигчи. Цэхынь хэлэхэд, воингүүд, баатарнууд байна даа!
Гууглэй. Тымэ дээ, ямарч юмэндэ чадал-талаантай, гартаа дүйтэй, сүр сүлдэ үндэр, нюдэндоо галтай, духандаа цогтой зон гээч! Зай, Чигчи, остолдоо айлчадаа урие, бешбармак халуун зандань эдихэ хэрэгтэй! Приятного амтатита!
Чигчи. Радио-чагнагчад, хүвүүд-хүүхэд, манай хүршэнэр, манайда орож хайрлаат! Халуун эдеэнэйсэмнай ама хүрэгты! Приятного амтатита!!!

Дамжуулга бэлдэгчэд:
Зохёон найруулагча –  Хүүхэлдэйн «Үльгэр» театрай уран сайханы хүтэлбэрилэгчэ Жалцанов
Эрдэни
Чигчи –– Буряад театрай зүжэгчин Ранжилова Ольга
Гүүглэй Мэргэн –– Жалцанов Эрдэни
Абяа найруулагча – Юмов Булат