«Шууялцая буряасаараа» сартуул аялгаар
Олон ястаны эдиж уудаг хоол тухай “Шууялцая буряасаараа” гэсэн дамжуулга Орос Уласы Юрэнхылэгчийн соёлы санаачилгын грантнуудай тусаламжаар Буряад ФМ радио, ВАРК хоёр хамтаран бүтээбэ.
ДОЛГАН ХООЛ
Чигчи.
Һобуой һуорганар
Эһиллэн иһэллэр.
Күһүннү һугуттар
Нэлэйэ һыталлар.
Гууглэй. Сайн байна,Чигчи! Амар мэндэ, эрхим хүндэтэ радио-сонсогчод!
Чигчи. Сайн байнуу, Гүүглэй багша! Үхивүүд, хүндэт радио-чагнагчад, амар мэндээ!
Гууглэй. Чигчи, энэ ямар хэлэндээр дуугараавч?
Чигчи. Долган хэлэндээр шүлэг уншаав. Огдуо Аксенова зохеогоо юм.
Накрывает мшистый дол.
Ягоды лежат ковром –
Насладись, мой друг, добром.
Птички с радостью клюют
Ягод сочное зерно.
Находя их, малыши
Уплетают от души.
Гууглэй. Браво-браво,Чигчи! Ямар вдохновенно гоеор уншав гээчивч энэ шүлэг! Поэтично! Гармонично! Вдохновенно!
Чигчи. Баярлалаа, багша! Радио-чагнагчад, спасибо, баярлалаа!
Гууглэй. Долган хэлэ мэдэдэг хүн гүч? Хэзээны мэдэдэг болоо хумч, Чигчи?
Чигчи. Изучать үзэж эхилээв. Та мэдэн бэзэт, долганууд энэ дэлхэй дээрэ үцөөнөөс үцөөн үлеэ гэж.
Гууглэй. Дэлхэй дээрэ юрэдөө 8 000 долганууд үлеэд байн. Красноярск Заха, Таймырска Долган-Ненецкэ муниципальна аймагуудаар, Саха-Яхад Уласта, Казахстанда ажасуудаг.
Чигчи. Долган хэлэ яхад эвенкэ хэлэны бүлгэмдэ ородог юм. Үнөө цагта долганууд христос шажинтан ч бол, урданынгаа бөө шүтөөндөө шүтэж мүргэдэг, байгаалиин эзэдтэ сүзэглэж этигэдэг.
Гууглэй. Долганууд Хойто Захын, Крайний Северы тюрк хэлэтэй арад гээч. Самый северный тюркоязычный народ.
Чигчи. И поэтому!!! Иимэ юм хадань манай остоол дээрэ үнөө элдив янзын загас, буга-согооны мах бэлсээтэй байна гэж хараа бэзэт, багша?
Гууглэй. Остоол дээрэ овоолоотой мах харжишоод, чочиж авлайв! Зай, босс, долган арадууды ямар үндэсэн хоол бэлсэхэмнайв үнөөдэр?
Чигчи. Яарасан хүн яс зууха гэж хэлэдэг, маханд дуртай буряасууд.
Гууглэй. Тымэ босс! Бү яарая. Хэрэгтэй пордуукта бэлэн бэзэ. Юунэй сэнь эхилхэмнай бибдэ, босс?
Чигчи. ЭТ КҮӨҺЭ гэж чанасан бугын мах. Севернэ олениин мах хэрэгтэй болоод байна.
Гууглэй. Хэрэгтэй юм хадань, какой разговор! Энэ байна, севернэ олениин махны филе хоер килограмм.
Чигчи. Махаа хүйтэн усанда халта угааж каструлиндаа 30 минут чанахавд.
Гууглэй. Махаа шүлэндөө сайна чанажа авах хэрэгтэй.
Чигчи. Шүлөө буцалж эхилхэдэнь давас нэмэхэвдэ. Урубиин гэж нэрэтэй хурц шүвэгөөр махаа хадхаж цоолоод, чус гараагүй болонь, махамнай болоо гэж мэдээд, махаа гаргахавд.
Гууглэй. Пока дээрээ махамнай болжо байха цагта, танай анхаралда ДОЛГАН АРДЫН ҮЛГЫН ДУУ “БИЛЕГИН ТО”! Хамта чагная!
https://web.ligaudio.ru/mp3/%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F
Долганская колыбельная. Билегин то5о?(Знаешь, почему?)
Гууглэй. Чигчи, чим унтачивүүч? Сэри, шүлэмнэй болоо!
Чигчи. Ой, багша, хайрлаат! Ямар гое үлгын дуу дуулав гээчвиив!
Гууглэй. Зай, шүлөө гаргая. Болоо юм хадаа. Цаашань юу хиихэ-нэмэхэбибд, босс?
Чигчи. Все! Дүүрээ! Готово! Алле-оп! ЭТ КҮӨҺЭ бэлэн!
Гууглэй. Все гэж үү?
Чигчи. Зай, үшөө нэгэ гое блюдо бэлэсэе.
Гууглэй. Зай, начинаалаач!
Чигчи. Начинаалхам. Мясной суп ЭТ КҮӨС МИИНЭ – ҺЭЛИЭЙ гэж нэрэтэй махан шүлэ, бульон.
Гууглэй. Бульон хэрэгтэй болоно үү? Энэ үльдисэн бульомнай хэрэгтэй болов уу даа?
Чигчи. Хэрэгтэй болов нээрээч гээ! А то, хайшань его девать, гэж санаа зовож байжайгаав! Безотходно производство болжойн.
Гууглэй. Зүв. Естой зүв юмэ хэлэж байнач. Экологично, симпатично, гармонично.
Чигчи. Тааак, бульон байна. Гурва-дүрвэн халваг мука, гурил хүйтэн усанда хутхаж бульон руугаа хиихэ болоновдо. Долган хэлэндээр БУЛААК гэдэг юм энэ модон шанагаа. Энэ гое шанагаараа 20-30 минут худхахавда. Чудесно!
Гууглэй. Худхаав, босс. 25 минут үнгэрөө. Үшөө юу нэмэгдэхэв? Спецэ, ногоо, мах, хартаабха, овощи нэмэгдэхэ үү?
Чигчи. Все! Болоо! ЭТ КҮӨС МИИНЭ – ҺЭЛИЭЙ, мясной махан шүлэ болоо! Оп-ля!
Гууглэй. Фантастика! Ямар оригинальна блюда гээчив! Ямарч илүү юумэ хэрэгүй юм байна. Практична, диетична, экологична, экономична, аполитична!
Чигчи. Гигиенична гээт үшөө!
Гууглэй. Демократична!
Чигчи. Зай, багша, таанартаа таараа болонь үшөө нэгэ блюда бэлэсч туршые.
Гууглэй. Всегда готов, ходо бэлэн байнав! Юу хэрэгтэйв? Бульон бэлэн байна. Давас үлеэ.
Чигчи. КЫСПЫТ!
Гууглэй. Будь здоров!
Чигчи. Багша, би найтаанагүйв! КЫСПЫТ гэнэв. Строганина. Долганская строганина.
Гууглэй. Строганина гэнэ үч! Эгээн амтатай хоол! Үнины эдеэгүйв! Остоол дээрэмнай дүүрэн загас хэбтэнэл. Ямарынь хэрэглэхэвивд?
Чигчи. Таак, ЧИР загас байна ү остоол дээрэмнай? МУКСУН ГЭЖ ЗАГАС байгаа юм бол тоже пойдет болох.
Гууглэй. ЧИР байна, сүүлээрэнь таняав. Сүүлэнь иимэ жигтэй байдаг юм. Дальше ю вэ? Хурца хутага хэрэгтэй болоно бэз?
Чигчи. Тымэ, кинжал хэрэгтэй.
Гууглэй. Загасамнай тэс хүрчөөд байна. Тоншоод үзэлчи, Чигчи.
Чигчи. О, ямар үвчинтэй юм!
Гүүглэй. Үгы чи юундэ энэ загасаараа тархяа тоншоо хумч!
Чигчи. Шалгаж проверка хиижэйнэв! Бэш ондоо яаж шалгах хумбиб!
Гүүглэй. Миин хутагаараа тоншоходоч яанав.
Чигчи. Загасамнай модо шэнги хүрчих хэрэгтэй.
Гүүглэй. Үгэлч наашань тэрэ загасаа. Доска шэнги цэб цэхэ, еб-едогор болчоод байна. Сэрвээ-плавникудынь отолжишлайв, гэдэсэндэнь хоер зүсэлтэ хииж, нюруунынь арсан дээрэнь бас хоер зүсэжэ арсынь аваж, сүүлээсэнь тархируунь доошоо строгать болжойнов, зүсэжэйнэв. Хяа хүрчоод байна.
Чигчи. Гартнай хүч чадалтай лэ үшөө! Шварцнеггер отдыхает!
Гууглэй. Нервно грызет локти!
Чигчи. Нервно тамхяа татаж байна үүдэны цаана!
Гүүглэй. Таак, таваг байна ү?
Чигчи. Энэ томо тавагта хиижэшые. Даваслаагуут?
Гүүглэй. Даваслаав, босс! Чигчи, ама хүрэлч. Хэрэ вэ?
Чигчи. Суппэр амтатай! Долгане отдыхают!
Гүүглэй. Хүндэтэ радио-чагнагчад, манай ФМ-радио субагы хаяг-адрес мэдэх юм бол яаран манайда ерэгты. Долган шүлэ эдихэвд, бугын чанагдасан махнаас ама хүрэгты.
Чигчи. Строганина КЫСПЫТ гэж амтатай хоол амталж үзэхытнай уринавд! Приятного амтатита!
Гүүглэй. Уулзахавд! А Чигчи бэдэ хоерто ПРИЯТНОГО АМТАТИТА!
Дамжуулга бэлдэгчэд:
Зохёон найруулагча – Хүүхэлдэйн «Үльгэр» театрай уран сайханы хүтэлбэрилэгчэ Жалцанов
Эрдэни
Чигчи –– Буряад театрай зүжэгчин Ранжилова Ольга
Гүүглэй Мэргэн –– Жалцанов Эрдэни
Абяа найруулагча – Юмов Булат
Гараhан дамжуулганууд
Гараhан дамжуулганууд