«Шууялцая буряасаараа» сартуул аялгаар
Олон ястаны эдиж уудаг хоол тухай “Шууялцая буряасаараа” гэсэн дамжуулга Орос Уласы Юрэнхылэгчийн соёлы санаачилгын грантнуудай тусаламжаар Буряад ФМ радио, ВАРК хоёр хамтаран бүтээбэ.
МОРДВА АРДЫН
ОВТОНЬ ЛАПАТ
Чигчи. ШУМБРАТ, эрхим хүндэтэ радио-чагнагчад! БУНЭ ЗИУА, миний танил хүвүүд, нүхэд! БУНЭ ЗИУА, одноклассникууд! ШУМБРАТ, миний сургуулиин багшанар! Багшанар, тандаа доро дохинов! Сургууляа дүүргэж хүн болоод, миллиардер болоод бүхы манай Буряад Улсынгаа бүхы сургуулиин бүхы багшанартаа каждому по миллион рублей гартань барюулхав! Танай ажал гээч энэ манай ажабайдалда эгээн хэрэгтэй ажал гэж би мэдэнэв!
Гууглэй. БУНЭ СЕАРА, хүндэт миний друг Чигчи!
Чигчи. ШУМБРАТ, Гүүглэй багша!
Гууглэй. Хүндэтэ радио-сонсогчод, манай дүү Чигчи таанараа ШУМБРАТ гэж мордва хэлээр мэндэчэлж байна! Үнөөдэрымнай дамжуулганы түсэв мордва ардын занчалта хоол гэж ойлгобоб! Тымэ үү,Чигчи?
Чигчи. Тымэ, зүв ойлговот, багша!
Гууглэй. Зай, дүү хүвүүшка, ямар сонирхолтой, амтатай, уникальна мордва хоол бэлэсхэмнайв, чтобы манай радио-чагнагчаднай бэдэные гурьбой дагаж, дайлж салаагүй бэлэй, - “дайте пожалуйста ваш рецепт!”, «поделитесь пожалуйста вашим секретом!» гэж байж наперегонки хойносоомнай гүйлцэхэ!
Чигчи. Тыхэдэнь та бэдэ хоер айдастай важнанууд арван хуруунуудаа арбайлгаж, холо-холо алхаж, хондог-мондог гэшхэлж явахавд! Хи-хи-хи! “Мы ишо подумаем!” “Секреты не продаются!” – гэжэйхавд!
Гууглэй. Зай, тэгэж илюу бү гарый даа, нүхөөр! Би нь одоо тыгэж явахагүйв.
Чигчи. Таа намайе сайн мэдэхэт, баг наснаасаа би тымэ бэшэб гэж!
Гууглэй. Чамайгаа насквозь, цоо харжайнав, зан авариич хуу наперед ойлгож байнав! Ямар мысльтэй суунавч, юу бодож суунавч үнөө, юу хиихые санжайнавч, ямар юмэндэ дуртайвч! Хуу мэдэхэв!
Чигчи. Таанар юу, разведчик хүн гүт?! Штирлиц что ли?!
Гууглэй. Штирлиц сидел в кафе «Элефант» и помешивал кофе вилкой. Он знал, что очень рискует, но ему хотелось хоть пять минут побыть на родине.
Чигчи. Штирлиц? Кафе? Вилка? Юуч ойлгоногүйв! Ямар кафе? Ямар Элефант? Штирлиц юундэ вилкээр кофе худхаж суугаа юм? Заахан халвага столоводонь олдоогүй юм үү?
Гууглэй. Гүүглэй ишоо никогда не был так близок к провалу.
Чигчи. Юу гэжишвэт? Ямар провал?
Гууглэй. Зай, проехали. Юмор не прошел. Ямар блюдо хиихэмнайвивд, Чигчи?
Чигчи. Багша, таамнай бүхы юмэ цоо харжайдаг хадаа, бүхы юмэ мэдэдэг хадаа, шеф-повар болчоод байнат. Зааж үгөө бэлэтнай, бэдэн хэлсэн үгөөртнэй хуу хиихэвд.
Гууглэй. “ОВТОНЬ ЛАПАТ” гэж амтатай блюда мордва арад зохеогоо юм. Хиижэ эхилэе.
Чигчи. Би бэлэн байнав үнины. Юу хэрэгтэйв? Холдилниг готов! Дүүрэн! Набит под завязку!
Гууглэй. Погоди, бү яара. Түрүүн МОРДВА арад тухай түүхэ зугаалж үгэел, ямар ард зон бэ гэж, ямар газар нютагтайв гэж, ямар абари зантай улад гээчив гэж.
Чигчи. Хоер чихэм дэлбыж чагнаж байна, слушаю!
Гууглэй. Мордвингууд ЭРЗЯ, МОКША гэж хоер бага арад болж хуваагдадаг юм. Эрзя арад ара модотой газараар ажасуудаг. Мокшань тала газараар ажасуудаг. Эрзянар үндэрнүүд, шара үстэй, цэнхир нюдэтэй европиоиднууд юм. Мокша тэдэны хажууда набтарханууд, том хара тархитайнууд, чиг-чарайгаараа азиатууд тээшэ дүхүүшэг хүнүүд байха. Эрзягууды хэлэндэ олон ород үгэнүүд ороотой юм. Мокша хэлэндэ татар, чуваш үгэнүүд олон байдаг. Тыгвэч, мокша эрзя хоер арад нэгэ мордва арад гэж тоологдодог.
Чигчи. Ниче себе, үшоо өөсэд дунда илгаржа явах, - Би Мокша, а чи Эрзя гэлцэж өөсэд дундаа бэе бэеэ шоолж явадаг хадаа! Чи бэдэ хоеры дунда кошка пробежала! – гэж хэлэлцэж байдаг хадаа.
Гууглэй. Үгы, тыгэж явадаггүй. Мокша эрзя хоер арад эвтэй эетэй суудаг, түрэл саданар болж, хамта ажалаа хиижэ, хамта түрэ-хуримаа найрлаж, хамта мордва түүхээ зохеож байдаг гое сайхан арад юм.
Чигчи. Тымэ дружна арад гэж би сразу ойлгоосэмбэ.
Гууглэй. Битнай таанартаа мордва дуу дуулжишха дурам хүржэйн. Дуулахам үү?
Чигчи. Дуулагты, дулагты, багша! Музыкальна пауза хэрэгтэй болоод байна!
Гууглэй.
Идень мороня. Детская песенка.
Пиземсь валы сидеста,
Моли, прай сон видеста.
Пиземнясь минь начфцамазь-
Сяда курок касфцамазь!
Морзюлма: Припев:
Мольхть, мольхть пиземня,
Валхт, валхт лямбоня.
Чигчи. Энэтнай дуу юм үү али юу юм?
Гууглэй. Юу, понравится боловгүй гү?
Чигчи. Үгы, наоборот, гоеор дуулаат! Терпимо.
Гууглэй. Так-то залуудаа хоолойм кристально гоеор ми диез авадаг юмсэн.
Чигчи. А үнөө ми диезтнай хайшаа үгы болчоо вэ?
Гууглэй. Үгы болоо гэж, чи дуулаагүй хүн гүч ми диезым?
Чигчи. Мэдэхгүй, может ми диезтнай, ми диез бэшэ, ми бемоль болчоод дуу гараа! Халтад гээд ойлгож ядаав.
Гууглэй. Арайч ми бемоль хүрэтэр авгай чинь үшөө опускаться болоогүй хадаа.
Чигчи. А переводэнь би юм үү? Дуунытнай орчуулга би юм үү?
Гууглэй. Байхалдаа. Чагна.
Льёт густой дождь,
Падает он прямо.
Дождичек пусть нас намочит-
Мы быстрей вырастем.
Припев:
Иди, иди, дождичек,
Лей, лей, тепленький.
Чигчи. Орчуулгань бэри гое, ойлгомжтой болов. Мордва хэлэ муушаг мэдэх хадаа олон үгэнүүдынь ойлгож ядаав.
Гууглэй. Зай, хүгжэмы зали үнгэрчив. Халуун альга ташалга дуусаа. Мордва ардын ОВТОНЬ ЛАПАТ хиижэ туршая.
Чигчи. Би бэлэн. Холдилнигни бас бэлэн, дүүрэн!
Гууглэй. ОВТОНЬ ЛАПАТ – мордва хэлэнээс “баавгайн савар”, “Медвежья лапа” гэж орчуулагдадаг.
Чигчи. Ой! Манай холдилнигта баавгайн савар үгы! Дуусчоо! Уржидар последни савар чанаж эджишоовд!
Гууглэй. Эджишоо?! Зай, не проблема. Үгы хадань, яахавч, нэгэ аргынь олохол байхавд. Гахайн мах тыгээвол хэрэгтэй болох, гахайн эльгэ үшөө.
Чигчи. Вот гахайн мах как раз үнөөдэр мэдэж аваа сэмбэ. Эльгэч байха, бөөрч байха. Бүхы комплект байха.
Гууглэй. Болоо-болоо, бэрхэ хүвүүн байнач, мэдэж бүхы хэрэгтэй юмэ бэлэсч, хэрчиж, фарш болгож бэлсээд байжайх.
Чигчи. Фарш готов. Бэлэн!
Гууглэй. 500 грамм гахайн махны фарш. 350 грамм гахайн эльгэ.
2 сонгино. Чеснок 2 шүдэ. Фундук самар молотый 4-5 томо халваг, хара перец, давас, ургамалы тос 2-3 томо халваг.
Чигчи. Фундук дуусчоо.
Гууглэй. Тыгээвол миин манай родимый самар хэрэглэж болох.
Чигчи. Отлично! Как раз зургаан мэшээг үльдеэ юмсэн.
Гууглэй. Так-то фундук байгаа бол гое байгаа. ОВТОНЬ ЛАПАТ так-то хиинэвд.
Чигчи. Байгтылта, үүшөө дахиж сайнаар холдилниг дотороо пошуровать болое. О! Эврика!
Гууглэй. Олдов үү? Не поверю! Это только в үльгэре так бывает!
Чигчи. Үнэншэхгүйт, авгай! Олдоо! Холдилнигым оеорто нэгэ харахан, мухархан, гоехон, ганцхан, ФУНДУК хүлөө жиигээд унтаж хэвтэжэйгаа! Харагтылта энэ красавчикые! Хамарынь гэж! Хүлынь гэж! Гэдэсынь! Алив, түнтүүгэй үгэ дөө, бамбуудай!
Гууглэй. КрасавЕц! Энэ ганцхан хүрин ФУНДУКЭЭС болж, манай МОРДВА ОПТОНЬ ЛАПАТмнай естой ОПТОНЬ ЛАПАТ болохонь гээч! Чигчи, благодарность чамдаа выражаалнав! В борьбе за дело мордовского блюда будь готов!
Чигчи. Хододоо готов!
Гууглэй. Зай, готов хадаа, готовилж продолжим манай дамжуулгаа. Танай анхаралда мордва ардын аялгата дуу! Бултодоо сэмээхэнээр ажалаа хиижэ суугаад чагнаж радоваться болое.
https://web.ligaudio.ru/mp3/%D0%BC%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5%20%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8B%D0%B5%20%D0%BF%D0%B5%D1%81%D0%BD%D0%B8
Луганяса Келунясь (Lavosami Remix) Мордовские народные песни
Гууглэй. Гое дуунууд бэз! Ритмичнэ, хүл-гарнуудам хүдэлж, нюгарч, чичирж танцеваалжайгаа!
Чигчи. Минийч бас хоер хүлнүүдэм в пляс пускаться болжэйгаа!
Гууглэй. Зай, үргэлжэлүүлэе ажалаа. Фундукээ порошок болторонь молоть болгожиш. Эльгэ махтайнь холиж фаршаа хэрчигдэсэн сонгинтой цугтань худхаж бажуугаад, котлет форма хиихэвд. Котлета сливочно тосоор түрхиж үнөөхи ямбатай фундукынгээ порошоктонь хүлвэрүүлж обвалять аваад, бага зэргын гал дээрэ 4-5 минут котлетынгаа хоер талынь шараж авахавд. Чеснокмнай баавгайн саварнуудань болох. Когти. Саваруудаа бас сковордаандаа шараж, баавгайнгаа хойдо хүлы альганда савар болгож тааруулаад гоеоховд. Зай, тыгээд, баавгаймнай лапа нээрээч лапа болоод харагдажайн. Тэрэ зандань бушуухан духовка руугаа 180 градус халуунаар температура тавжишоод ОПТОНЬ ЛАПАТАЯА хиижэшые дотогшонь. 15 минут болгоод гаргахавд.
Чигчи. Целый арван таван минут хүлеэх гэж үү?!!!
Гууглэй. 15 минут моментом үнгэрчих! А пока дээрээ хүндэт манай радио-чагнагчадаа манай остоолдо уринавд. Остоолоо бэлсээч хурдан!
Чигчи. Сию минуту, сэр! Багша, хэды олон айлчад манайда ерэх юм?
Гууглэй. Бү мэдые, остоолмнэй раздвигаться болодог бэлүү?
Чигчи. Таван метр урта болчодог!
Гууглэй. Тэгээвэл багтахавд бултодоо! Хамта олноороо сууж, дуугаа дуулалцаж, мордва ОПТОНЬ ЛАПАТ котлет эдиж, халуухан ногоон цайгаа ууж эвтэй эетэй сууж байя бултодоо! Уулзахавд!
Чигчи. Хүндэтэ нүхэд, радио-чагнагчад, хурдан манайда ерэгты! Остоол бэлэн! Приятного амтатита! Уулзатараа!
Дамжуулга бэлдэгчэд:
Зохёон найруулагча – Хүүхэлдэйн «Үльгэр» театрай уран сайханы хүтэлбэрилэгчэ Жалцанов
Эрдэни
Чигчи –– Буряад театрай зүжэгчин Ранжилова Ольга
Гүүглэй Мэргэн –– Жалцанов Эрдэни
Абяа найруулагча – Юмов Булат
Гараhан дамжуулганууд
Гараhан дамжуулганууд